Diễn biến và giải pháp phát triển sau thu hoạch lúa gạo tại TP. Cần Thơ A A

30/10/2018
Nằm ở vị trí trung tâm của vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), thành phố Cần Thơ là cửa ngõ giao lưu chính của lưu vực tả ngạn sông Hậu, là giao điểm của nhiều tuyến giao thông thủy bộ và hàng không quan trọng của vùng ĐBSCL. Đây là lợi thế và cũng là yêu cầu hết sức khách quan trong vai trò tác động đến phát triển kinh tế xã hội, nông nghiệp nông thôn vùng ĐBSCL. Với mục tiêu xây dựng một nền nông nghiệp sản xuất hàng hóa với quy mô lớn, chất lượng cao trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước,chú trọng giá trị gia tăng và phát triển bền vững, thành phố Cần Thơ luôn quan tâm và đẩy mạnh cơ giới hóa, điện khí hóa trong sản xuất, chú trọng giảm tổn thất sau thu hoạch và gia tăng chất lượng lúa gạo thông qua công nghệ sấy, khuyến khích sự hình thành, phát triển các loại hình thu hoạch bằng cơ giới. Đến nay, đã có trên 90% diện tích sản xuất lúa được thu hoạch bằng cơ giới, trên 70% sản lượng lúa được làm khô thông qua công nghệ sấy thay cho phương pháp phơi truyền thống giúp gia tăng chất lượng lúa, từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm lúa gạo trên thị trường trong nước và xuất khẩu.

KẾT QUẢ THỰC HIỆN CÁC HOẠT ĐỘNG SAU THU HOẠCH

 Tình hình sản xuất lúa

 Thành phố Cần Thơ với 115.432 ha đất nông nghiệp, trong đó đất trồng lúa gần 90.000 ha. Trong 5 năm qua, diện tích gieo trồng, năng suất, sản lượng lúa luôn gia tăng đáng kể; năm 2013 là 236.538 ha, tăng 13% so năm 2009 với hệ số sử dụng đất canh tác được nâng cao từ 2,31 lần (năm 2009) lên 2,69 lần (năm 2013); trong đó, diện tích lúa Thu Đông có sự gia tăng đáng kể, đạt 66.981 ha (năm 2013), tăng 2 lần so năm 2009. Việc mở rộng hệ thống thủy lợi và ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất lúa đã giúp tăng năng suất lúa cả năm từ 5,45 tấn (năm 2009) lên 5,93 tấn/ha (năm 2013) tăng 8,8% so với năm 2009; sản lượng lúa năm 2013 ước đạt 1.402.000 tấn, tăng 23,2% so năm 2009.

 Thực hiện cơ giới giảm tổn thất sau thu hoạch

 Kết quả điều tra tại Cần Thơ, năm 2003 cho thấy tổn thất sau thu hoạch vụ Hè Thu từ 12,06 – 12, 12%, vụ Đông Xuân từ 6,04 - 6,07%, tổn thất trung bình cả năm là 9.06 – 9,08%.

 Thực hiện Quyết định 63/2010/QĐ-TTg ngày 15 tháng 10 năm 2010 và Quyết định 65/2011/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về chính sách hỗ trợ nhằm giảm tổn thất sau thu hoạch đối với nông sản và thủy sản; Nghị quyết số 03/2011/NQ-HĐND của Hội đồng Nhân dân thành phố và Quyết định số 29/2011/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân thành phố về chính sách thí điểm hỗ trợ lãi suất cho nông dân mua máy, thiết bị phục vụ sản xuất nông nghiệp giai đoạn 2011-2012. Hỗ trợ lãi suất mua 200 máy gặt đập liên hợp không ràng buột về tỉ lệ nội địa, đạt 100% kế hoạch. Lợi ích mang lại từ chính sách giảm tổn thất sau thu hoạch đã tác động nông dân tự mua 178 máy gặt đập liên hợp.

 Dự án Cạnh tranh nông nghiệp (ACP) đã hỗ trợ 02 máy gặt đập liên hợp cho nông dân sản xuất lúa tổ hợp tác ấp D2, Thạnh Lợi, Vĩnh Thạnh và ấp Thới Phước, Thới Xuân, Cờ Đỏ.

 Đến nay, toàn thành phố đã có 568 máy gặt đập liên hợp tăng 465 máy so với năm 2009, đảm bảo thu hoạch cơ giới khoảng trên 70% diện tích; và mời dịch vụ thu hoạch cơ giới từ các tỉnh trong khu vực nâng diện tích thu hoạch bằng cơ giới lên trên 90%; tổng số lò sấy là 1.255 lò tăng 769 lò so với năm 2009, đáp ứng sấy trên 70,47% sản lượng lúa Hè Thu năm 2013 và 100% sản lượng lúa Thu Đông năm 2013.

 *   Về tồn trữ và bảo quản lúa, thành phố Cần Thơ luôn tạo điều kiện thuận lợi giúp các doanh nghiệp trên địa bàn tiếp cận tốt chính sách hỗ trợ, nguồn vốn vay ngân hàng, hỗ trợ lãi suất trong việc thu mua tạm trữ theo chính sách của chính phủ luôn đạt 100% KH, riêng vụ Hè Thu 2013 có 19 doanh nghiệp tham gia tạm trữ thu mua được 136.710/141.000 tấn quy gạo, đạt 96,96% KH, hạn chế việc trữ lúa tại nhà nông dân với điều kiện không đảm bảo ảnh hưởng chất lượng hạt lúa. Hiện nay, trên địa bàn thành phố có 25 doanh nghiệp được cấp phép kinh doanh xuất khẩu gạo có trữ lượng kho chứa lớn được dẫn đầu là Công ty cổ phần Gentraco có hệ thống silo, kho chứa 70.000 tấn, công suất chế biến 3.750 tấn/ ngày; Công ty Lương thực Sông Hậu có năng lực chế biến 900 tấn gạo/ngày, hệ thống silo, kho có sức chứa 100.000 tấn…

 *   San phẳng đồng ruộng bằng tia laser tuy không phải là khâu sau thu hoạch, nhưng khâu cải tạo đất này góp phần làm giảm tổn thất sau thu hoạch. Mặt ruộng bằng phẳng, dễ thực hiện tiết kiệm nước, lúa phát triển đồng đều và ít bị đổ ngã, do vậy giảm tổn thất rơi rụng khi thu hoạch. Đến nay đã có 55 ha lúa được san phẳng laser trong đó có 05 ha được Đại học Nông Lâm hỗ trợ. Dự kiến tháng 03/2014, dự án Cạnh tranh nông nghiệp sẽ hỗ trợ 01 máy san phẳng và tập huấn cho nông dân tham gia Cánh đồng lớn.

 CÁC GIẢI PHÁP SAU THU HOẠCH LÚA

 Công tác khuyến nông sau thu hoạch

 Thực hiện mô hình về liên kết cơ giới hóa sau thu hoạch để giới thiệu, chuyển giao những tiến bộ kỹ thuật làm cầu nối và có sự liên kết giữa nhà sản xuất và nông dân thông qua nhiều hình thức liên kết sản xuất: cánh đồng mẫu lớn, tổ hợp tác, hợp tác xã.

 Đẩy mạnh công tác khuyến nông, giới thiệu thông tin quảng bá thông qua nhiều hình thức để nông dân thấy rõ những lợi ích việc áp dụng các biện pháp xử lý sau thu hoạch liên hoàn.

 Tăng cường công tác trình diễn, hội thảo, tư vấn giới thiệu sản phẩm, tập huấn kỹ thuật và cung cấp những thông tin các loại máy móc, thiết bị phù hợp điều kiện đất đai, mùa vụ của thành phố để giúp nông dân lựa chọn. Có đánh giá hiệu quả sử dụng và tính phù hợp làm cơ sở khuyến cáo nhân rộng.

 Tập huấn cho nông dân về vận hành và an toàn lao động trong sử dụng máy nông nghiệp.

 Khuyến cáo nông dân áp dụng tốt các biện pháp kỹ thuật trước thu hoạch (san bằng mặt ruộng, thời vụ, sử dụng giống cứng cây, quản lý phân bón, quản lý nước… nhất là đẩy mạnh việc áp dụng quy trình 3 giảm 3 tăng, 1phải 5 giảm trong sản xuất lúa).

 Về chủ trương, chính sách

 a) Chính sách của địa phương khuyến khích hỗ trợ nông dân đầu tư mua sắm máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất nông nghiệp

 Xây dựng chính sách hỗ trợ nông dân giảm thất thoát sau thu hoạch, Hội đồng nhân dân thành phố Cần Thơ đã ban hành Nghị quyết số 03/2011/NQ-HĐND ngày 19 tháng 7 năm 2011, Ủy ban nhân dân thành phố ban hành Quyết định số 29/2011/QĐ-UBND ngày 28 tháng 9 năm 2011 về chính sách thí điểm hỗ trợ lãi suất cho nông dân mua máy, thiết bị phục vụ sản xuất nông nghiệp giai đoạn 2011 – 2012. Chính sách này đã khuyến khích các nông hộ và các tổ chức kinh tế tập thể sản xuất nông nghiệp mua máy phục vụ sản xuất nông nghiệp, thúc đẩy nhanh quá trình cơ giới hoá trong sản xuất lúa, giảm thất thoát sau thu hoạch, tăng chất lượng lúa gạo, thúc đẩy nhu cầu mua máy, kể cả tự mua để phục vụ cho thu hoạch lúa của người dân rất lớn; góp phần hạn chế được tình trạng thiếu nhân công trong khâu thu hoạch khi cao điểm mùa vụ.

 Hiện nay, thành phố đang tiếp tục triển khai thực hiện Quyết định 63/2010/QĐ-TTg ngày 15 tháng 10 năm 2010 và Quyết định 65/2011/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về chính sách hỗ trợ nhằm giảm tổn thất sau thu hoạch đối với nông - thủy sản.

 b) Chính sách về hệ thống kho bảo quản thóc, gạo cấp khu vực

 Thành phố đã và đang quy hoạch lại mạng lưới thương mại và các chợ trung tâm, xúc tiến xây dựng chợ gạo cấp vùng tại huyện Thốt Nốt theo mô hình chợ đầu mối nhằm tập trung năng lực thu mua, chế biến và tạo đầu ra xuất khẩu cho lúa gạo của thành phố Cần Thơ và các tỉnh An Giang, Kiên Giang, Hậu Giang, Đồng Tháp

 Mục đích dự án chợ đầu mối chuyên kinh doanh lúa, gạo cấp khu vực là nơi giao dịch tập trung buôn, bán, chế biến hàng nông sản, là nơi thu gom, bảo quản, chế biến gạo lớn nhất thành phố và khu vực để cung ứng cho nhu cầu trong nước và xuất khẩu, trong các hạng mục của dự án có đầu tư hệ thống kho tiếp nhận, lưu trữ bảo quản lúa, nơi nông dân gửi lúa, chế biến lưu trữ gạo thành phẩm đủ tiêu chuẩn dùng nội địa và xuất khẩu.

 c) Tổ chức lại sản xuất

 Thực hiện quy hoạch sản xuất lúa gắn với xây dựng thương hiệu của doanh nghiệp và ứng dụng thành tựu công nghệ sinh học để chọn giống tiêu biểu tạo thương hiệu gạo cho sản xuất và tiêu thụ của thành phố Cần Thơ.

 Đẩy mạnh việc tổ chức lại sản xuất, xây dựng các HTX, tổ sản xuất, tổ hợp tác vừa sản xuất lúa vừa làm dịch vụ có sự liên kết chặt chẽ giữa các hộ nông dân để xây dựng cải tạo hệ thống đồng ruộng hoặc chuyên làm dịch vụ sản xuất (bơm tát, san bằng mặt ruộng, thu hoạch cơ giới, sấy lúa).

 d) Thực hiện dự án “Tăng cường cơ giới hoá trong các khâu sản xuất của nền nông nghiệp công nghệ cao”

 Địa điểm: dự án được triển khai ở các huyện có diện tích đất nông nghiệp lớn: Vĩnh Thạnh, Cờ Đỏ, Thốt Nốt, Phong Điền và ngoại thành các quận Ô Môn, Bình Thủy, Cái Răng.

 Bao gồm các hợp phần chính:

 Hợp tác với Viện - Trường, nhà doanh nghiệp để đầu tư nghiên cứu và ứng dụng các loại máy móc phục vụ ở các khâu sản xuất lúa chất lượng cao (làm đất, bơm tưới, gặt đập, phun xịt, bảo quản sau thu hoạch, chế biến, tồn trữ, đóng gói và phân phối).

 Sử dụng các loại máy móc phục vụ cơ giới hoá quy trình canh tác (làm đất, bơm tưới, phun thuốc…), bảo quản và đóng gói rau màu, cây ăn quả.

 -   Trình diễn và tổ chức chuyển giao ra sản xuất đại trà các mô hình cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp.

Tuy nhiên, thực hiện Nghị quyết số 11/NQ-CP ngày 24 tháng 02 năm 2011 về một số giải pháp chủ yếu tập trung kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội trong năm 2011. Đến nay, đã tạm dừng triển khai dự án.

 ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP MỤC TIÊU

 Giảm tổn thất sau thu hoạch là nội dung quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả của sản xuất nông nghiệp, phải được tiến hành đồng bộ, phù hợp với quy mô, trình độ sản xuất của từng vùng, nhằm giảm tối đa tổn thất sau thu hoạch cả về sản lượng và chất lượng sản phẩm.

 Thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm hạn chế tối đa tổn thất sau thu hoạch, nâng cao hiệu quả của sản xuất, ổn định đời sống, thu nhập của nông dân và chủ động ứng phó với những diễn biến của thị trường đối với nông sản chủ yếu. Đầu tư thích đáng hệ thống máy móc, thiết bị sấy, kho tàng, kết hợp chuyển giao nhanh các công nghệ mới về thu hoạch, làm khô và bảo quản.

 Triển khai rộng các mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng “3 giảm 3 tăng”, “1 phải 5 giảm”, tưới tiêu nước tiết kiệm,.. hạn chế đỗ ngã, nâng cao chất lượng lúa gạo.

 Các doanh nghiệp xây dựng vùng nguyên liệu kết hợp cụm bảo quản và chế biến, ký kết hợp đồng sản xuất và tiêu thụ với nông dân, xoá bớt đầu mối trung gian để giảm tình trạng phối trộn lúa gạo, liên kết chặt chẽ các chuỗi giá trị trên cơ sở hài hòa lợi ích giữa người sản xuất, người làm dịch vụ và chế biến.

 -   Tăng cường năng lực bảo quản, sấy, tồn trữ theo quy mô tổ hợp tác, HTX, giảm bớt áp lực cho doanh nghiệp khi vào vụ thu hoạch rộ, đồng thời chủ động hơn về giá.

 Mở rộng quy định hỗ trợ nông dân mua máy móc theo yêu cầu, dỡ bỏ những quy định ràng buộc không phù hợp tại Quyết định số 63/2010/QĐ-TTg về tỉ lệ nội địa trên 60%; biện pháp để hệ thống ngân hàng Nông nghiệp và PTNT thực hiện tốt việc ưu tiên, hỗ trợ nông dân trong thực hiện các thủ tục để giải ngân nguồn vốn kịp thời.

 -   Cần có nhiều giải pháp đầu tư đồng bộ trên từng cánh đồng, từng vùng từ quy hoạch, đầu tư hạ tầng, cơ cấu mùa vụ, mặt bằng đồng ruộng, cách làm đất, kỹ thuật canh tác, hệ thống tưới tiêu... để các loại máy hoạt động tốt.

 -Tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền, giới thiệu các mẫu máy đạt tiêu chuẩn chất lượng; mở các lớp đào tạo cho nông dân về kỹ thuật vận hành, sử dụng, bảo trì.

 -   Các viện, trường nghiên cứu và chuyển giao các công nghệ sau thu hoạch phù hợp với điều kiện thực tiễn và năng lực doanh nghiệp, các nhóm hộ nông dân (tổ hợp tác, HTX,..) với giá cạnh tranh./.

Xuân Niệm và Tú Vân - Trích nguồn: Sở Nông nghiệp & PTNT Tp Cần Thơ
Thư viện ảnh
Hoạt động thể thao
Video
Web liên kết
Quảng cáo