Gạch không nung – Giải pháp hạn chế ô nhiễm môi trường, đề xuất tăng sử dụng tại Kiên Giang A A

16/04/2019
Gạch không nung hay gạch block là một loại gạch mà sau khi định hình thì tự đóng rắn đạt các chỉ số về cơ học như cường độ nén, uốn, độ hút nước... mà không cần qua nhiệt độ, không phải sử dụng nhiệt để nung nóng đỏ viên gạch nhằm tăng độ bền của viên gạch. Độ bền của viên gạch không nung được gia tăng nhờ lực ép hoặc rung hoặc cả ép lẫn rung lên viên gạch và thành phần kết dính của chúng.

Các loại gạch không nung của CTy Cổ phần Gạch không nung tỉnh Kiên Giang

Quá trình sử dụng gạch không nung, do các phản ứng hóa đá của nó trong hỗn hợp tạo gạch sẽ tăng dần độ bền theo thời gian. Tổng kết và thử nghiệm trước khi được cấp giấy chứng nhận cho thấy: Độ bền, độ rắn viên gạch không nung tốt hơn gạch đất sét nung đỏ và đã được kiểm chứng ở tất cả các nước trên thế giới: Mỹ, Đức, Trung Quốc, Nhật Bản,...

Sản phẩm gạch không nung có nhiều chủng loại trên một loại gạch để có thể sử dụng rộng rãi từ những công trình phụ trợ nhỏ đến các công trình kiến trúc cao tầng, giá thành phù hợp với từng công trình. Có nhiều loại dùng để xây tường, lát nền, kè đê và trang trí,... Hiện nay, gạch không nung đã khẳng định chỗ đứng vững chắc trong các công trình, nó đang dần trở lên phổ biến hơn và được ưu tiên phát triển. Có rất nhiều công trình sử dụng gạch không nung, từ công trỉnh nhỏ lẻ, phụ trợ cho đến các công trình dân dụng, đình chùa, nhà hàng, sân gôn, khu nghỉ dưỡng, cao ốc,... Một số công trình điển hình như: Keangnam Hà Nội Landmard Tower (đường Phạm Hùng, Hà Nội), Habico Tower (đường Phạm Văn Đồng, Hà Nội), Khách sạn Horinson (Hà Nội), Hà Nội Hotel Plaza (đường Trần Duy Hưng, Hà Nội), Sông Giá resort (Hải Phòng), Sân vận động Mỹ Đình (Hà Nội), Làng Việt Kiều châu Âu (Hà Đông, Hà Nội), Công trình Westbay 4 tòa tháp của Ecopark, Tổ hợp Eco City. Roman Plaza, The Emerald Mỹ Đình, Intracom Riverside,.... Các nhà máy cũng sử dụng loại gạch này, nhất là các nhà máy được đầu tư bời nước ngoài, có thể kể đến như: Nhà máy Samsung Bắc Ninh, nhà máy may mặc Ramatex Hải Phòng, nhà máy ống nhựa EuroPipe,....

So sánh với gạch đất nung:

So sánh hiệu quả kinh tế kỹ thuật sản xuất và sử dụng, sản phẩm vật liệu xây dựng không nung có nhiều tính chất vượt trội hơn vật liệu nung:

- Không dùng nguyên liệu đất sét để sản xuất. Đất sét chủ yếu khai thác từ đất nông nghiệp, làm giảm diện tích sản xuất cây lương thực, đang là mối đe dọa mang tính toàn cầu hiện nay. Không dùng nhiên liệu như than, củi.. để đốt nên tiết kiệm nhiên liệu năng lượng và không thải khói bụi gây ô nhiễm môi trường.

- Sản phẩm có tính chịu lực cao, cách âm, cách nhiệt phòng hoả, chống thấm, chống nước, kích thước chuẩn xác, quy cách hoàn hảo hơn vật liệu nung. Giảm thiểu được kết cấu cốt thép, rút ngắn thời gian thi công, tiết kiệm vữa xây, giá thành hạ. Có thể tạo đa dạng loại hình sản phẩm, nhiều màu sắc khác nhau, kích thước khác nhau, thích ứng tính đa dạng trong xây dựng, nâng cao hiệu quả kiến trúc.

- Cơ sở sản xuất có thể phát triển theo nhiều quy mô khác nhau, không bị khống chế nhiều về mặt bằng sản xuất. Suất đầu tư thấp hơn vật liệu nung… Được sản xuất từ công nghệ, thiết bị tiên tiến của quốc tế, nó có các giả pháp khống chế và sự đảm bảo chất lượng hoàn thiện, quy cách sản phẩm chuẩn xác. Có hiệu quả trong xây dựng rõ ràng, phù hợp với các TCVN. Các đặc điểm công nghệ gạch không nung

-  Nguyên liệu đầu vào thuận lợi không kén chọn. Máy móc thiết bị dây chuyền tự sản xuất chế tạo được cả trong và ngoài nước. Xây dựng nhà máy ở khắp mọi địa hình từ hải đảo tới đỉnh núi cao. Phụ gia vật tư sẵn có trên thị trường. Sản xuất từ thủ công tới tự động hóa hoàn toàn. Chất lượng viên gạch tiêu chuẩn tốt. Giá thành hạ hơn so với gạch nung.

Lợi thế và lợi ích

Hiện nay trên thế giới đã áp dụng nhiều công nghệ sản xuất vật liệu xây dựng không nung, nhằm giảm thiểu sự ô nhiễm môi trường trong quá trình khai thác, sản xuất và đã mang lại nhiều kết quả tích cực như: Tận dụng được nhiều nguồn nguyên liệu rẻ tiền hiện có tại các vùng miền, tạo ra được nhiều loại vật liệu xây dựng có giá thành thấp,... Ngoài ra vật liệu xây dựng không nung còn mang lại hiệu quả kinh tế cao cho các chủ thể trong ngành công nghiệp xây dựng như: Chủ đầu tư, chủ thầu thi công, nhà sản xuất vật liệu xây dựng và cuối cùng là lợi ích của người tiêu dùng.

Theo ước tính, mỗi năm nước ta tiêu thụ khoảng 20 tỷ viên gạch. Với đà phát triển này, đến năm 2020, lượng gạch cần cho xây dựng là hơn 40 tỷ viên/1 năm.

Để đạt được số lượng gạch trên, nếu dùng đất nung thì sẽ mất rất nhiều đất canh tác. Sản xuất một tỷ viên gạch đất sét nung có kích thước tiêu chuẩn sẽ tiêu tốn khoảng 1.500.000 m³ đất sét, tương đương 75 ha đất nông nghiệp (độ sâu khai thác là 2 m) sẽ ảnh hưởng nghiêm trong đến an ninh lương thực và 150.000 tấn than dẫn đến chặt phá rừng, mất cân bằng sinh thái; đồng thời thải ra khoảng 0,57 triệu tấn khí CO2 – gây hiệu ứng nhà kính và các khí thải độc hại khác gây hiểm họa của thiên tai và nghiêm trọng hơn nữa nó còn gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, ảnh hưởng đến môi trường vật nuôi, sức khỏe con người và hậu quả để lại còn lâu dài.

Khi sử dụng công nghệ gạch không nung sẽ khắc phục được những nhược điểm trên, đem lại công việc ổn định cho người lao động, phù hợp với chủ chương chính sách của Đảng, Nhà nước và nguyện vọng của nhân dân, tiết kiệm được thời gian và tiền bạc đem lại lợi ích cho xã hội.

Sử dụng gạch không nung cho công trình bền đẹp, hiệu quả kinh tế cao. Gạch không nung bảo vệ ngôi nhà của chúng ta, thông qua tính năng làm giảm sự tác động của môi trường bên ngoài, giúp tiết kiệm năng lượng. Ngoài ra, một trong những ưu điểm lớn của Gạch không nung là nó có thể làm giảm khả năng tác động của nhiệt độ bên ngoài và làm tăng hiệu quả sử dụng năng lượng bên trong của tòa nhà.

Hạn chế

Khả năng chịu lực theo phương ngang yếu, không linh hoạt khi thiết kế kiến trúc với nhiều góc cạnh, không có khả năng chống thấm tốt, dễ gây nứt tường do co giãn nhiệt.

Bên cạnh đó, tay nghề của thợ xây dựng đã quen với việc sử dụng gạch nung từ nhiều đời nay cùng với những dụng cụ đơn giản. Trong khi thi công VLXKN đòi hỏi phức tạp hơn từ tay nghề của người thợ cho tới dụng cụ thi công, hồ vữa chuyên dụng. Do đó, thi công không đúng quy trình kỹ thuật thì sản phẩm xây dựng dễ bị lỗi, gây nứt, bể… Lý giải vì sao nứt, chuyên gia cho rằng cốt liệu giữa các bên không đồng nhất. Bởi vì đối với gạch không nung thì có độ hút nước cao, trong khi đó vữa thông thường khi tô trát lại bị loại gạch này hút hết nước, dẫn đến nứt cục bộ. Đồng thời, trong tiêu chuẩn về loại vật liệu này lại không yêu cầu công bố độ bám dính khiến người sử dụng không hiểu được tính năng của sản phẩm.

Ngoài ra, các nhà sản xuất cũng không đưa ra một hướng dẫn sử dụng chi tiết hoặc có những khuyến cáo nào về loại sản phẩm VLXKN mà lẽ ra các loại sản phẩm thông thường phải có hướng dẫn sử dụng, có chăng chỉ thực nghiệm trên một vài mét vuông tại các triển lãm, hội thảo mà thôi chứ thực tế ngoài công trình rất ít.

Theo quy hoạch tổng thể phát triển vật liệu xây dựng tại Việt Nam đến năm 2020, nhu cầu sử dụng vật liệu xây tương ứng khoảng 42 tỷ viên gạch quy chuẩn. Nếu đáp ứng nhu cầu này bằng gạch đất sét nung sẽ tiêu tốn khoảng 57 đến 60 triệu m³ đất sét, tương đương với 2.800 đến 3.000 ha đất nông nghiệp; tiêu tốn từ 5,3 đến 5,6 triệu tấn than, thải ra khoảng 17 triệu tấn khí CO2 gây hiệu ứng nhà kính.

Vì vậy, việc thay thế gạch đất sét nung bằng vật liệu xây không nung (VLXKN) có ưu điểm lớn nhất là hạn chế được các tác động bất lợi trên, bảo vệ môi trường, an ninh lương thực và tạo việc làm cho nông dân. Ngoài ra, với lợi thế về công nghệ, VLXKN còn biến một phần đáng kể phế thải của các ngành nhiệt điện, luyện kim, khai khoáng,... thành vật liệu (ước tính đến năm 2020 lượng phế thải tro, xỉ khoảng 45 triệu tấn sẽ mất khoảng 1.100 ha mặt bằng để chứa), đồng thời tác động tích cực đến một số lĩnh vực và chương trình khác như kích cầu tiêu thụ hàng triệu tấn xi măng mỗi năm; giảm đáng kể lượng tiêu hao than.

Nhờ những ưu điểm trên, sử dụng VLXKN đã trở thành xu thế chung của các nước trên thế giới. Ở Trung Quốc, đến năm 2010 vật liệu xây kiểu mới phải chiếm tỷ lệ hơn 55%; ở Anh, VLXKN đang chiếm 60% trong tổng số vật liệu xây.

Vừa qua chính phủ đã ban hành: Quyết định số 567/QĐ-TTg ngày 28/4/2010 về phê duyệt Chương trình phát triển VLXKN đến năm 2020 (Chương trình 567); Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 16/4/2012 về tăng cường sử dụng VLXKN và hạn chế sản xuất sử dụng đất sét nung (Chỉ thị 10); Bộ Xây dựng đã ban hành Thông tư số 09/2012/TT-BXD ngày 28/11/2012 về quy định sử dụng VLXKN trong các công trình xây dựng; Thông tư số 13/2017/TT-BXD ngày 08/12/2017 về Quy định sử dụng VLXKN trong các công trình xây dựng. Bộ Khoa học và Công nghệ cũng có dự án “Tăng cường sản xuất và sử dụng gạch không nung ở Việt Nam” nhằm góp phần nhân rộng mô hình, công nghệ sản xuất gạch không nung, đồng thời, nâng cao hiểu biết và tăng tỉ lệ sử dụng gạch không nung trong thời gian tới. Tuy nhiên, việc sử dụng VLXKN cho các công trình xây dựng trên địa bàn tỉnh Kiên Giang thời gian qua theo quy định gặp khó khăn do các sản phẩm VLXKN chưa được kinh doanh phổ biến; chưa hình thành các chuỗi cơ sở sản xuất có quy mô theo quy hoạch để đáp ứng yêu cầu bắt buộc sử dụng VLXKN theo quy định.

Kiên Giang có nguồn nguyên liệu phục vụ cho sản xuất VLXKN phong phú như đá mạt, xi măng,... thuận lợi cho việc phát triển VLXKN cung cấp cho thị trường trong tỉnh, khu vực ĐBSCL và hướng tới xuất khẩu. Với những yếu tố trên, thực hiện ý kiến chỉ đạo của Bộ Xây dựng và UBND tỉnh, các cơ quan ngành chức năng đã tạo điều kiện kêu gọi các tổ chức doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh đầu tư vào sản xuất VLXKN, nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng cho các công trình trên địa bàn tỉnh. Trong quá trình kêu gọi đầu tư sản xuất, thực hiện theo Chương trình 567, phù hợp theo định hướng phát triển sản xuất VLXKN ở địa phương. Sau 8 năm thực hiện tỉnh đã đạt được những kết quả tích cực; mục tiêu theo “Quy hoạch phát triển vật liệu xây dựng tỉnh Kiên Giang đến năm 2020, phát triển sản xuất và sử dụng VLXKN thay thế gạch đất sét nung, trong đó, bao gồm các sản phẩm: Gạch xi măng cốt liệu; gạch bê tông khí chưng áp AAC; gạch bê tông bọt và gạch nhẹ khác…

Tham dự Hội thảo nâng cao năng lực sản xuất và sử dụng vật liệu xây không nung tại TP. Rạch Giá tháng 8/2018 do Bộ Xây dựng và Bộ KH&CN cùng UBND tỉnh Kiên Giang đồng tổ chức (TS.NXNiệm, thứ 3 bên trái sang).

Mặt khác, các cơ quan ngành chức năng đã tham mưu UBND tỉnh gửi các sở, ban ngành và các địa phương về việc tăng cường sử dụng VLXKN và hạn chế sử dụng gạch đất sét nung; tham mưu UBND tỉnh trình Bộ Xây dựng về lộ trình áp dụng VLXKN trong các công trình xây dựng trên địa bàn tỉnh và triển khai thực hiện Thông tư số 13/2017/TT-BXD ngày 08/12/2017 của Bộ Xây dựng (Công văn số 334/UBND-KTCN ngày 21/3/2018 của UBND tỉnh Kiên Giang), trong đó khuyến khích các tổ chức, cá nhân sử dụng VLXKN vào các công trình xây dựng được đầu tư bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước, vốn nhà nước ngoài ngân sách, vốn vay của doanh nghiệp có vốn nhà nước lớn hơn 30% phải sử dụng VLXKN trong tổng số vật liệu xây. Tại các đô thị từ loại III trở lên phải sử dụng tối thiểu 70%, tại các khu vực còn lại phải sử dụng tối thiểu 50%. Các công trình xây dựng từ 09 tầng trở lên phải sử dụng tối thiểu 80% VLXKN trong tổng số vật liệu xây. Các công trình có yêu cầu đặc thù không sử dụng VLXKN thì phải được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền xem xét, chấp thuận. Nhà nước khuyến khích sử dụng VLXKN váo các công trình xây dựng không phân biệt nguồn vốn, số tầng, phù hợp theo định hướng phát triển sản xuất VLXKN ở địa phương.

Hiện nay, theo quy hoạch và định hướng phát triển sản xuất gạch xây dựng, toàn bộ tỉnh có 11 nhà máy sản xuất gạch, trong đó có 04 nhà máy gạch Tuynel công suất hoạt động sản xuất vào khoảng 150 đến 200 triệu viên/năm; 07 doanh nghiệp đăng ký sản xuất VLXKN (Tổng công suất khoảng 185 triệu viên/năm) hiện nay chỉ có Cty Cổ phần Gạch không nung Kiên Giang đang hoạt động sản xuất và một số dây chuyền gạch không nung công suất nhỏ dưới 1 triệu viên/năm. Với sản lượng sản xuất gạch xây dựng như trên, đáp ứng nhu cầu sử dụng gạch xây dựng. Tuy nhiên do có lúc thị trường khan hiếm gạch xây dựng và giá cả cạnh tranh, hiện nay gạch không nung trong tỉnh chủ yếu là gạch xi măng cốt liệu, chất lượng có những hạn chế nhất là về trọng lượng, nên một số công trình dự án vẫn phải nhập gạch Tuynel và gạch không nung chủ yếu là loại gạch nhẹ ngoài tỉnh về để xây dựng công trình cho kịp tiến độ.


CTy Cổ phần Gạch không nung Kiên Giang (NXNiệm, bên trái sang và Giám đốc CTy bên phải).

Để thực hiện Chương trình 567 theo quy định, đặc biệt các công trình sử dụng vốn ngân sách nhà nước phải bắt buộc sử dụng VLXKN, các ban ngành huyện, thành phố và các đơn vị phải thực hiện triệt để Công văn số 334/UBND-KTCN ngày 21/3/2018 của UBND tỉnh Kiên Giang về triển khai Thông tư số 13/2017/TT-BXD ngày 08/12/2017 của Bộ Xây dựng v/v Quy định sử dụng VLXKN trong các công trình xây dựng. Đầu tiên, cần có kế hoạch cụ thể hơn và tăng cường tần suất tuyên truyền để cho người dân hiểu lợi ích của việc sử dụng VLXKN. Giới thiệu cho người dùng hiểu đúng, chứ không nên nói một cách tổng quát; phải phân loại cụ thể gạch không nung nào chứ không thể nói chung chung là VLXKN, loại nào dùng cho công trình nào, ở đâu… Chẳng hạn như gạch xi măng cốt liệu, gạch bê tông khí chưng áp, bê tông bọt khí… phải phân loại ra vì viên gạch không phải là viên chịu lực thì làm sao bắt nó phải chịu lực. Khi thiết kế phải sử dụng chúng đúng chức năng, mục đích. Điều quan trọng nhất là cần có những nhà xây dựng 5, 7, 9 tầng bằng 50% và 75% và 100% bằng VLXKN để người dân thấy thực tế mới tin. Phải tìm hiểu, phân tích thị trường để phân loại đối tượng sử dụng là những ai. Ngoài ra, cần có chế tài đủ mạnh đối với các chủ đầu tư không sử dụng VLXKN theo tỷ lệ quy định. Bên cạnh đó cần có những buổi tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn sử dụng cụ thể cho VLXKN. Một đề xuất khác, cần tăng thuế gạch đất sét nung, còn cơ quan chức năng thì kiểm tra giám sát chặt chẽ việc sản xuất các loại vật liệu này./.

TS. Nguyễn Xuân Niệm (Phó Giám đốc Sở KH&CN tỉnh Kiên Giang)
Thư viện ảnh
Hoạt động thể thao
Video
Web liên kết
Quảng cáo